Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt và trật tự quốc tế đứng trước nhiều biến động, Thứ trưởng Thường trực Văn phòng Cố vấn Tổng thống Philippines về hòa bình, hòa giải và thống nhất Isidro L. Purisima cho rằng vai trò trung tâm của ASEAN không chỉ được thể hiện qua lăng kính ngoại giao mà còn phải được đo bằng những lợi ích thiết thực mang lại cho người dân.

– Thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc với cạnh tranh địa chính trị gia tăng, kinh tế phân mảnh và các thách thức an ninh ngày càng phức tạp. Theo ông, ASEAN cần làm gì để không chỉ thích ứng mà còn góp phần định hình các xu hướng toàn cầu?

Điểm mạnh của ASEAN nằm ở khả năng tập hợp các bên có lợi ích khác nhau, xây dựng đồng thuận và biến sự đa dạng thành động lực cho hợp tác.

Trong bối cảnh hiện nay, ASEAN không thể chỉ đóng vai trò ứng phó với những thay đổi của môi trường quốc tế mà cần chủ động góp phần định hình môi trường đó thông qua thúc đẩy đối thoại, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế và theo đuổi phát triển bao trùm.

Kinh nghiệm của Philippines cho thấy hòa bình bền vững chỉ có thể được duy trì thông qua đối thoại, xây dựng lòng tin và những thể chế có khả năng giải quyết cả các căng thẳng trước mắt lẫn những nguyên nhân sâu xa của xung đột.

Các nhà lãnh đạo ASEAN đã nhiều lần khẳng định ASEAN tiếp tục là động lực quan trọng trong việc xây dựng một cấu trúc khu vực mở, minh bạch, bao trùm và dựa trên luật lệ.

Với nền tảng là sự đoàn kết, vai trò trung tâm và hợp tác, ASEAN có đủ điều kiện để không chỉ vượt qua các thách thức mới nổi mà còn góp phần xây dựng một khu vực hòa bình, thịnh vượng và có khả năng chống chịu tốt hơn.

Vai trò trung tâm của ASEAN không chỉ được đo bằng ảnh hưởng trong ngoại giao khu vực mà còn ở khả năng xây dựng lòng tin, trao quyền cho cộng đồng và thúc đẩy các tiến trình hòa bình mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Thứ trưởng Isidro L. Purisima

– Theo ông, ASEAN cần có những bước đi cụ thể nào để bảo đảm vị thế và ảnh hưởng của mình?

Để duy trì vai trò trung tâm, ASEAN trước hết cần củng cố đoàn kết và gắn kết nội khối, đặc biệt trong việc xây dựng các lập trường chung đối với những vấn đề khu vực và quốc tế. Bên cạnh đó, các cơ chế do ASEAN dẫn dắt cần tiếp tục được phát huy như những diễn đàn đáng tin cậy cho đối thoại, xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa.

Tuy nhiên, vai trò trung tâm của ASEAN không nên chỉ được nhìn nhận qua lăng kính ngoại giao. Sự phù hợp và sức ảnh hưởng của ASEAN cần được thể hiện bằng những lợi ích cụ thể đối với chính người dân. Điều đó đòi hỏi những nỗ lực lâu dài nhằm ứng phó với các thách thức mới như biến đổi khí hậu, quản trị số, tội phạm xuyên quốc gia hay gắn kết xã hội.

Việc thúc đẩy giáo dục hòa bình, tăng cường hiểu biết liên văn hóa cũng như tạo điều kiện để phụ nữ và thanh niên tham gia sâu hơn vào quá trình hoạch định chính sách sẽ góp phần nâng cao sức chống chịu của xã hội và củng cố bản sắc cộng đồng ASEAN.

Từ góc nhìn của Philippines, vai trò trung tâm của ASEAN không chỉ được đo bằng ảnh hưởng trong ngoại giao khu vực mà còn ở khả năng xây dựng lòng tin, trao quyền cho cộng đồng và thúc đẩy các tiến trình hòa bình mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

– Diễn đàn AFF 2026 đóng góp như thế nào cho việc nâng cao năng lực dự báo, xây dựng lòng tin và thúc đẩy các ý tưởng hợp tác mới của ASEAN, thưa ông?

Thông qua những cuộc đối thoại mang tầm nhìn dài hạn, diễn đàn giúp ASEAN vượt lên trên các cuộc khủng hoảng trước mắt để tìm kiếm các giải pháp hợp tác cho những vấn đề phức tạp như an ninh khí hậu, rủi ro số, chủ nghĩa cực đoan bạo lực, thông tin sai lệch hay sự phân mảnh xã hội.

Đối với Philippines, đây là không gian đặc biệt hữu ích để kết nối các hoạt động nghiên cứu, giáo dục, xây dựng hòa bình và hợp tác khu vực, qua đó thúc đẩy những cách tiếp cận chủ động và mang tính phòng ngừa trong việc duy trì hòa bình.

Diễn đàn cũng góp phần hỗ trợ những nỗ lực rộng lớn hơn của ASEAN trong việc tăng cường ngoại giao phòng ngừa và năng lực dự báo chiến lược, đồng thời tạo điều kiện để các sáng kiến về phụ nữ, hòa bình và an ninh; thanh niên, hòa bình và an ninh được chuyển hóa thành những chương trình hợp tác cụ thể.

– Trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng bất định, đâu nên là những ưu tiên hàng đầu của ASEAN trong thập kỷ tới để duy trì sự gắn kết, khả năng chống chịu và vai trò của mình trên trường quốc tế?

Các ưu tiên của ASEAN cần được định hướng bởi tầm nhìn “ASEAN 2045: Tương lai chung của chúng ta”.

Trước hết, ASEAN cần tiếp tục bảo vệ hòa bình, ổn định và một trật tự khu vực dựa trên luật lệ thông qua đối thoại, ngoại giao phòng ngừa và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Bên cạnh đó, ASEAN phải nâng cao khả năng chống chịu trước các thách thức mới nổi như biến đổi khí hậu, thiên tai, các mối đe dọa an ninh mạng, tội phạm xuyên quốc gia và các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng.

ASEAN cũng cần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bao trùm, đẩy nhanh chuyển đổi số và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.

Cuối cùng, đầu tư cho con người cần tiếp tục là trọng tâm thông qua giáo dục, phát triển thanh niên, tăng cường vai trò của phụ nữ, mở rộng an sinh xã hội và thúc đẩy các sáng kiến xây dựng hòa bình.

Về lâu dài, sức mạnh của ASEAN sẽ không chỉ được quyết định bởi tăng trưởng kinh tế hay tầm ảnh hưởng địa chính trị, mà còn bởi khả năng xây dựng lòng tin, củng cố gắn kết xã hội và mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân trong khu vực.

– Xin cảm ơn ông!

Theo dõi tin tức thế giới 24h quân sự để không bỏ lỡ tin chính trị, quân sự nổi bật toàn cầu.